Treść

W 1890 r w Dobrej powstał pierwszy polski sklep rolniczo-spożywczy założony przez Stowarzyszenie Spółdzielcze. W 1935 r. Koło Młodzieży Wiejskiej ”Znicz” założyło Spółdzielnię Spożywców „Jedność”. Wybitni działacze tego okresu to: Jan Piechówka, Władysław Wójcik, Maria Michorczyk, Jan Kasztelnik, Władysław Karaś, Józef Czech. Po II wojnie światowej na bazie tych instytucji, w 1948 r., powstała Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w Dobrej. W celu zaspokojenia potrzeb członków Spółdzielni, mieszkańców – szczególnie rolników oraz letników - Spółdzielnia zorganizowała, bary, restauracje, jadłodajnie, zbudowała magazyny na środki do produkcji rolnej, pasze, materiały opałowe i budowlane, ubojnie, masarnie, piekarnie, zakład produkcji nakładczej, wiejskie domy towarowe i sklepy w każdej wsi, uruchomiono rozlewnie piwa i produkcję lemoniady, zakład usług ślusarskich, ośrodek nowoczesnej gospodyni i kluby rolnika. W najlepszym okresie w GS ”SCh” pracowało ok. 460 osób. Liczba ta obejmowała również chałupników. W 1996r. nastąpiło załamanie wobec czego ograniczono działalność do produkcji piekarniczej, 9 placówek handlowych a załogę zredukowano do 47 osób.

Nędza na terenie skrzydlańskich wsi zaboru austriackiego (Skrzydlna, Przenosza, Wola Skrzydlańska, Stróża) przyczyniła się do podjęcia przez światlejszych chłopów wspólnych działań w kierunku tworzenia już w XIX wieku najpierw kas pożyczkowych (1875-1909), które potem przekształcono w 1925 r. w Kasę Stefczyka. W tym samym czasie powstawały na wsi kółka rolnicze (1912 Stróża, 1914 Przenosza, 1927 Skrzydlna). W okresie od 1928 do 1935 istniała  w Skrzydlnej Spółdzielnia Mleczarska. Do jej likwidacji przyczyniła się trudna sytuacja gospodarcza w kraju. W kwietniu 1935 r powstała Spółdzielnia Spożywców „Nasz Sklep”, która działała przez cały okres okupacji hitlerowskiej. Założycielami było 31 udziałowców – ludowców i członków „Wici”. Spółdzielnia prowadziła 1 sklep z różnymi artykułami spożywczymi i pierwszej potrzeby, ponadto sprzedawano nawozy mineralne oraz usługi warsztatu masarskiego. Prowadzono też skup jaj. W czerwcu 1946 r. została zarejestrowana Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w Skrzydlnej, która wchłonęła w 1948 r. Spółdzielnię Spożywców „Nasz sklep”. Ona również prowadziła, podobnie jak spółdzielnia z Dobrej, szeroką działalność handlową, usługową oraz kulturalno-oświatową. Tak było do lat 90. XX w., kiedy to nastąpił kryzys i zaczęto ograniczać pola działalności.

W październiku 1946 r. Skrzydlanie założyli Spółdzielnię Ceglarsko-Budowlaną Pracy i Użytkowników, która produkowała materiały budowlane – głównie cegłę, na potrzeby lokalne, do roku 1976, kiedy została upaństwowiona i zlikwidowana. Spółdzielnia w roku 1968 zatrudniała 231 osób, dla których praca ta przynosiła ważne źródło dochodu.

Pierwszy polski sklep Kółka Rolniczego w Dobrej. Rok 1932. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów GS SCh Dobra.