Treść

Chociaż rolnictwo było dominującym zawodem w gminie Dobra w XX w., mieszkańcy wykonywali również inne zawody, niezbędne do funkcjonowania społeczności, a dziś już niemalże zaginione.

Podstawą funkcjonowania rolniczego były konie, nieodłącznym więc elementem krajobrazu dobrzańskiego w XX w. były kuźnie. Znajdowały się one praktycznie w każdej miejscowości, gdyż zapotrzebowanie na usługi kowalskie było niesłabnące. Pierwszym z nich było przygotowywanie podków i kucie nimi koni. Ale kowale kuli również metalowe narzędzia, tak niezbędne do pracy na roli. Z końmi pracowali również furmani, oferujący transport różnych towarów i osób. Konno poruszali się także tzw. maziarze, przewożący ropę i inne substancje między rafineriami a jarmarkami, sprzedający również maź obwoźnie, rolnikom posiadającym wozy konne, do smarowania osi.

Jako iż teren obecnej gminy Dobra od zawsze był terenem leśnym, co sprzyjało pracy przy drewnie, w okolicy funkcjonowały liczne tartaki. Pracowali w nich pilarze (podobnie jak w lasach przy wycince drewna, gdzie spotkać można było także i drwali) oraz obsługujący różnorakie maszyny. Ale z drewnianych produktów tartacznych korzystali też budowlańcy czy cieśle stawiający dachy. Występujące w Dobrej i Wilczycach nazwisko Kołodziej wskazywać może, iż taki zawód również tutaj był piastowany, wszak koła do wozów zużywały się szybko i często.

Spośród innych zawodów, w Dobrej i okolicy, spotkać można było pszczelarstwo. Nie był to prosty zawód, nie każdy bowiem umiał pozyskiwać miód od pszczół; pszczelarzy było jednak więcej niż obecnie. A sprzyjały temu m. in. kwitnące sady, które dostarczały kwiatów na miód kwiatowy oraz okoliczne lasy, z których pszczoły pozyskiwały spadź, z której z kolei pszczelarze wyrabiali miód spadziowy. Na terenie obecnej gminy Dobra funkcjonowało wiele pasiek, z których produkty stanowiły dodatkowe źródło zarobku dla gospodarzy. Pszczelarze poświęcali się pracom przy ulach, chociaż w większości nie było to ich jedyne zajęcie.

Przed kuźnią J. Wątora w Jurkowie lata 60-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów B. Wątor.

Wieś nie mogłaby również funkcjonować, gdyby nie osoby prowadzące sklepy, pracownicy poczty – zarówno obsługujący klientów „za okienkiem”, jak i listonosze. W gminie działały czynnie szkoły, które wymagały odpowiednio przygotowanych nauczycieli. Z początkowo jednej, dwóch nauczycielek na wieś szkoły zyskiwały wykształcony personel w dużo większej liczbie. Zatrudnienie znajdowano również w gminnych spółdzielniach – w Dobrej i w Skrzydlnej (we wszystkich działach) oraz w Kasie Spółdzielczej. Gminą (czy gminami, które tworzyły poszczególne miejscowości) musiano też zarządzać – konieczni byli więc radni i przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej. Chociaż była to praca społeczna, mogła być traktowana również jako zawód. Gromadzkie rady zatrudniały ponadto urzędników.

Wiele osób z Dobrej i okolicy pracowało poza terenem gminy, m. in. w Limanowej czy Mszanie Dolnej. Początkowo osoby te miały utrudniony dojazd do pracy: odbywał się on jedynie pociągiem. Z biegiem czasu zaczęły pojawiać się autobusy państwowego przewoźnika, a w latach 90. XX w. nawet prywatne busy, co znacznie ułatwiało przemieszczanie się. Również i kierowcy tychże, a także wcześniej maszyniści kolejowi, rekrutowali się spośród mieszkańców wsi należących do gminy Dobra. Było to zupełnie normalne zjawisko, zwłaszcza w czasach, gdy struktura zawodowa zmieniała się z rolniczej. Podobnie jak zmieniała się rola kobiet. Na początku XX w. ich głównym zajęciem była praca w gospodarstwie domowym, gdzie doglądały żywego inwentarza, przygotowywały posiłki, uprawiały drobne warzywniaki itp. Kobiety również zajmowały się wychowaniem dzieci. Dopiero stopniowo wraz z wymianą pokoleniową następowało przejście do statusu kobiet czynnych zawodowo, realizujących się w różnych zawodach i nadal łączących pracę z pracą w gospodarstwie. Przykładowo, wraz z pojawieniem się izb chorych, później ośrodków zdrowia, kobiety piastowały stanowiska m.in. pielęgniarek i położnych, zastępując tym samym wcześniejsze akuszerki asystujące przy porodach. 

Typowy sposób budowy domu w latach 80tych. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. Podgórni.

Pracownicy ZBM Dobra. W tle budynek ówczesnego biura, późniejszej Szkoły Rolniczej. Lata 70 te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów B. Wątor.

Dzień budowlańca w ZBM Dobra. Lata 70-te Zdjęcie pochodzi ze zbiorów B. Wątor.

Sklep w Skrzydlnej. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Stowarzyszenia Miłośników Historii Tradycji i Kultury Ziemi Skrzydlańskiej.

Kujemy konia u kowala. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Cz. Krzysztofiak.

Furman w Stróży - usługowe wożenie osób. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. Węglarz.

Maziarz - zawód który zniknął wraz z drewnianymi wozami. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów I. Pałys.

Praca cieśli. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów E. Bierówka.

Drwale. Lata 60-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów B. Wątor.

Woły wiozą deski z tartaku.  Zdjęcie pochodzi ze zbiorów A. Żołądek.

Tartak pod stacją. Rok 1935.Zdjęcie pochodzi ze zbiorów S. Rząsa.

Tartak pod stacją. Rok 1935.Zdjęcie pochodzi ze zbiorów S. Rząsa.

Tartak pod stacją. Rok 1935.Zdjęcie pochodzi ze zbiorów S. Rząsa.

Tartak pod stacją. Rok 1935.Zdjęcie pochodzi ze zbiorów S. Rząsa.

Tartak parowy w Skrzydlnej. Istniał do 1939 roku, spalony przez Niemców 05.09.1939 roku. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów T. Smoter.

Zwożenie opału. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów B. Skwarczek.

Wóz wasąg do przewozu ludzi - lata 50-te Zdjęcie pochodzi ze zbiorów J. Szyrszeń.

Odkorowywanie drewna ośnikiem. Wilczyce lata 60-te.  Zdjęcie pochodzi ze zbiorów T. Judka.

Listonosz początek XX w.

Listonosz - lata 80-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów D. Smoleń.

Listonosz - lata 80-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów D. Smoleń

Przygotowanie posiłku. Lata 70-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. W. Palka.

Telefonistka UPT Dobra - lata 60-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów A. Augustyn.

Przygotowanie posiłku. Lata 60-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Z. Michałek.

Naprawa drogi krajowej na Gruszowcu. 1968 rok. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów A. Żołądek.

Naprawa drogi krajowej na Gruszowcu.  Smołowanie dziur. 1968 rok. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów A. Żołądek.

Produkcja lemoniady - lata 70-te. GS Sch Dobra. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Cz. Krzysztofiak.
Piwiarnia Jana Bolisęgi w Dobrej, przed wybudowaniem  Spółdzielni Jedność. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. Bielak.

Prace pszczelarskie w pasiece w Wilczycach. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów T. Judka.

Pasieka w Wilczycach. Lata 50-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów T. Judka.

Prace pszczelarskie w pasiece w Wilczycach. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów T. Judka.

Pszczelarz - sprawdzanie ramek i pracy pszczół.  Zdjęcie pochodzi ze zbiorów W. Podgórni.

Mieszkaniec z Dobrej na stanowisku pisarza w wojsku. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów A. Duchnik.

Przed budynkiem Gromadzkiej Rady. Pracownicy Gromadzkiej Rady w Dobrej - 1965r. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów H. Marek.

Przed budynkiem Gromadzkiej Rady. Pracownicy Gromadzkiej Rady w Dobrej - lata 60te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Cz. Krzysztofiak.

Kierownik Szkoły w Dobrej P. Władysław Wójcik z pracownikami. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów GS SCh Dobra.

Zarząd i pracownicy Sklepu Kółka Rolniczego w Dobrej - lata 20-te Zdjęcie pochodzi ze zbiorów GS SCh Dobra.

Pracownice Kasy Spółdzielczej w Dobrej z ówczesnym kierownikiem Szymonem Bolisęgą. Lata 50-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. Bielak.

Pracownice Kasy Spółdzielczej w Dobrej z ówczesnym kierownikiem Szymonem Bolisęgą. Lata 50-te. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów M. Bielak.